มหาวิทยาลัยขอนแก่น: การผนึกกำลังขับเคลื่อนวาระการพัฒนาที่ยั่งยืนระดับโลก (SDG 17)

มหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) ตระหนักและมุ่งมั่นดำเนินการในบทบาทของการเป็นสถาบันการศึกษาระดับโลกที่มุ่งเน้นการสร้างผลกระทบต่อสังคม (Impact University) โดยการดำเนินการภายใต้หลักการของ SDG 17: Partnerships for the Goals ในการผสานพลังความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร (NGO) อย่างรอบด้าน (Multi-stakeholder Engagement) ทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับชาติและนานาชาติ เพื่อสร้างสรรค์ผลลัพธ์เชิงบวกที่ยั่งยืนในมิติเศรษฐกิจ สังคม สาธารณสุข สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาชุมชน โดยความสำเร็จและประสิทธิภาพในการเป็นหุ้นส่วนของ มข. สะท้อนผ่านกลไกหลัก 5 ประการ ดังนี้:

1. การมีส่วนร่วมกำหนดนโยบาย (Policy Engagement) กับองค์กรต่างๆ โดยมีส่วนขับเคลื่อนและออกแบบนโยบายตั้งแต่การวิเคราะห์ปัญหา พัฒนากลยุทธ์ ขับเคลื่อนผ่านโครงการนำร่องต่างๆ ด้านสาธารณสุข มีความร่วมมือกับกระทรวงสาธารณสุข และหน่วยงานทั้งรัฐและเอกชนด้านการแพทย์และการสาธารณสุขของประเทศ ในการพัฒนานวัตกรรมการรักษา, Software AI เพื่อช่วยวินิจฉัยโรค และรูปแบบบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุขใหม่ ๆ เพื่อพัฒนาระบบสาธารณสุขของประเทศ ด้านเศรษฐกิจและสังคม มีความร่วมมือกับองค์กรรัฐระดับนโยบายด้านการพัฒนายกระดับเศรษฐกิจฐานรากและพัฒนาเมือง โดยการนำองค์ความรู้ ผลงานวิจัย เทคโนโลยีและนวัตกรรมของมหาวิทยาลัย ไปเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดทำแผนพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม ศิลปวัฒนธรรม และการท่องเที่ยว และ ด้านสิ่งแวดล้อม มข. ให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่ยั่งยืนและปัญหาสิ่งแวดล้อม เพื่อการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยขอนแก่นสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) มีความร่วมมือกับองค์กรรัฐระดับนโยบายด้านสิ่งแวดล้อม อาทิ องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงมหาดไทย และองค์กรเอกชนที่มีนโยบายในการมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน โดย มข.ใช้ความเชี่ยวชาญของอาจารย์และนักวิจัย อาทิ การบริหารจัดการน้ำด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม การพัฒนาองค์ความรู้ด้านพลังงานแสงอาทิตย์และเทคโนโลยีสะอาด
2. การสร้างเวทีเพื่อการแลกเปลี่ยนข้ามภาคส่วน มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีบทบาทเชิงรุกในการเป็น “ตัวกลางแห่งความร่วมมือ” ระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และสถาบันการศึกษา ผ่านการจัดและเข้าร่วม เวทีการแลกเปลี่ยนข้ามภาคส่วน (Cross-Sectoral Dialogue) เพื่อสร้างเครือข่ายพันธมิตรที่เข้มแข็ง และร่วมกันขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน เวทีเหล่านี้เป็นกลไกสำคัญในการถ่ายทอดองค์ความรู้ ประสบการณ์ และมุมมองเชิงนโยบาย ตลอดจนเป็นพื้นที่ระดมความคิดเห็นและทรัพยากร (Resource Mobilization) เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาที่ครอบคลุมทุกภาคส่วน

ในปี 2025 มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ดำเนินบทบาททั้งในฐานะ ผู้จัดเวที (Organizer) และ ผู้แทนเข้าร่วมในเวทีระดับนานาชาติ อย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างเช่น การเป็นเจ้าภาพจัดเวทีเสวนา (KKU as an Organizer): การประชุม 9th TICC เพื่อกำหนดยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางการศึกษาในระดับประเทศ, โครงการอบรม AI for Teachers ร่วมกับ UNESCO UNITWIN เพื่อพัฒนาครูสู่ยุคดิจิทัล, การจัดอบรม Safe Motherhood Program ร่วมกับ TICA และ สปป.ลาว เพื่อยกระดับสุขภาวะมารดาและทารก, และการประชุมวิชาการนานาชาติ ICER2025 & NTIE2025 ที่บูรณาการ AI และ Human Skills เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาในยุค Industry 5.0 การเข้าร่วมเวทีเสวนาระดับนานาชาติ: เช่น การประชุม 2025 HEHE Civilization Forum – University Presidents Forum, การเข้าร่วม NASPAA Global Conference 2025 ณ สหรัฐอเมริกา เพื่อยกระดับมาตรฐานการศึกษาด้านนโยบายสาธารณะในระดับสากล, การประชุม AIUTA International Conference on Lifelong Learning for Older Adults ณ สาธารณรัฐเช็ก เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของผู้สูงวัย

การดำเนินงานเหล่านี้สะท้อนถึงบทบาทของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในฐานะ ศูนย์กลางความร่วมมือทางวิชาการและสังคมระดับนานาชาติ (Global Collaborative Hub) ที่เชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างนวัตกรรม องค์ความรู้ และนโยบายที่ตอบโจทย์การพัฒนาที่ยั่งยืน

3. การเสริมสร้างความพร้อมด้านข้อมูลและการวัดผล ในฐานะสถาบันวิจัยชั้นนำของประเทศ ได้ยกระดับสมรรถนะด้าน Data Collaboration และ Impact Measurement เพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนอย่างเป็นระบบ โดยใช้กลไกความร่วมมือทางวิชาการ วิจัย และเทคโนโลยีข้อมูลกับหน่วยงานพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสร้างฐานข้อมูลคุณภาพสูง (High-Quality Data Infrastructure) สำหรับการติดตาม วิเคราะห์ และประเมินผลการดำเนินงานตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) มข. ได้เข้าร่วมและดำเนินโครงการวิจัยร่วมกับภาคีเครือข่ายในหลายมิติ เช่น ด้านสาธารณสุข (SDG 3): ความร่วมมือกับ กระทรวงสาธารณสุข ในการพัฒนาและเชื่อมโยงข้อมูลบริการสุขภาพผ่าน MOPH Digital Health Platform ตามมาตรฐาน PDPA เพื่อให้แพทย์เข้าถึงข้อมูลสุขภาพได้แบบเรียลไทม์ และใช้ในการวางแผนการรักษาอย่างแม่นยำ ด้านเทคโนโลยีชีวการแพทย์ (SDG 3, 9): ความร่วมมือกับ บริษัท Cryoviva (ประเทศไทย) ในการวิจัยและควบคุมคุณภาพข้อมูลทางชีวภาพของเซลล์ต้นกำเนิด เพื่อสร้างฐานข้อมูลและมาตรฐานการแพทย์ฟื้นฟูระดับเอเชีย และความร่วมมือกับ National Taiwan University (NTU) ในการพัฒนาเทคโนโลยี Biosensor Data Platform เพื่อการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์อย่างแม่นยำ ด้านสิ่งแวดล้อมและพลังงานสะอาด (SDG 13): การแลกเปลี่ยนข้อมูลวิจัยกับ Massachusetts Institute of Technology (MIT) เพื่อพัฒนาระบบข้อมูลพลังงานและเทคโนโลยี Climate Tech สำหรับการออกแบบแบตเตอรี่และพลังงานสะอาดแห่งอนาคต

การดำเนินงานเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการพัฒนา “ระบบข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ” (Data-Driven Decision System) ที่เชื่อถือได้และเป็นมาตรฐานสากล ซึ่งช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวัดผลลัพธ์เชิงนโยบาย สร้างนวัตกรรมจากฐานข้อมูลจริง และยกระดับศักยภาพของมหาวิทยาลัยในการเป็น ศูนย์กลางความร่วมมือด้านข้อมูลเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Data Collaboration Hub for the SDGs) ในระดับภูมิภาคอาเซียน.

4. การสร้างและเผยแพร่แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ มหาวิทยาลัยขอนแก่นใช้ศักยภาพด้านการวิจัยและนวัตกรรมทางการแพทย์ในการพัฒนาแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ผ่าน โครงการแก้ไขปัญหามะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma Screening and Care Program: CASCAP) ซึ่งเป็นโครงการวิจัยเชิงระบบที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องมากกว่าทศวรรษ และได้รับการยอมรับในระดับประเทศและนานาชาติว่าเป็นต้นแบบของการบูรณาการองค์ความรู้กับการสร้างผลลัพธ์เชิงสุขภาพที่ยั่งยืน CASCAP แสดงให้เห็นถึงพลังของ ความร่วมมือข้ามภาคส่วน (Cross-sectoral Collaboration) และ ความร่วมมือระหว่างประเทศ (International Partnership) ที่เชื่อมโยงการวิจัย นวัตกรรม เทคโนโลยี และข้อมูลสุขภาพ เข้าด้วยกันอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อการป้องกัน คัดกรอง และดูแลผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีอย่างครบวงจร โดยมีผลลัพธ์เชิงประจักษ์ เช่น การลดอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับจาก 42% เหลือเพียง 7.7% การเพิ่มอัตราการรอดชีวิตหลังผ่าตัด และการคัดกรองกลุ่มเสี่ยงมากกว่า 2 ล้านคนทั่วประเทศ จากการดำเนินงานดังกล่าว มหาวิทยาลัยขอนแก่นจึงมีบทบาทโดดเด่นในการ สังเคราะห์และเผยแพร่แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Synthesizing and Disseminating Best Practices) ด้านสาธารณสุข ผ่านการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยีที่เหมาะสม และการเสริมสร้างขีดความสามารถ (Capacity Building) ให้แก่หน่วยงานภาครัฐ บุคลากรทางการแพทย์ และชุมชนทั้งในและต่างประเทศ

ผลลัพธ์ของ CASCAP จึงสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการใช้พลังของการวิจัยและความร่วมมือระหว่างประเทศ เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงเชิงระบบและยกระดับสุขภาวะของประชาคมโลกอย่างยั่งยืน

5. การขับเคลื่อนผลลัพธ์ในระดับพื้นที่ผ่านภาคประชาสังคม มข. สร้างผลกระทบอย่างเป็นรูปธรรมในระดับฐานราก โดยการทำงานร่วมกับองค์กรภาคประชาสังคม (NGO Collaboration) อย่างใกล้ชิด เพื่อแปลงเป้าหมาย SDG สู่การลงมือปฏิบัติในระดับพื้นที่ (Grassroots Impact) ผ่านโครงการอาสาสมัคร โครงการวิจัยร่วม และการพัฒนาสื่อการเรียนรู้ที่เข้าถึงง่าย ซึ่งเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน (Civil Society Engagement) เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง เช่น โครงการนักศึกษาอาสาสมัครเพื่อพัฒนาชุมชน, โครงการวิจัยร่วมเพื่อแก้ไขปัญหาสังคม และการพัฒนาสื่อการเรียนรู้ที่เข้าถึงง่ายสำหรับประชาชนทั่วไป